GENEL

Lehimleme, elektronik ve elektriksel malzemelerin elektriksel ve mekaniksel bağlantısının yapılması işlemidir.Bu işlem için çeşitli malzemeler ve çeşitli yöntemler vardır. Biz burada elektronik elemanların bağlantısı için havya ile lehimlemenin nasıl yapılacağını anlatacağız.

Badkılı Devreye (bd) elektronik malzemelerin lehimlenmesi için havya ve tel lehim gereklidir. Küçük bacaklı malzemelerin lehimlenmesi için normalde 25-40W lık havyalar yeterlidir. Tabiidir ki daha büyük malzemelerin lehimlenmesi için gücü daha yüksek havya kullanılması gerekir. Tel lehimler %63 Sn(kalay), %37Pb(kurşun) alaşımlıdır(burada kurşunsuz lehimden bahsedilmeyecektir). Bu orandaki Sn-Pb alaşımı en düşük erime noktası olan 183satigrad derecede erir. Diğer oranlar için erime sıcaklığı artar. İyi bir lehimleme için ise havya ucu sıcaklığı 325 santigrad derece civarında olmalıdır.

Günümüzde teknoloji geliştiği için bd lerin  ve elektronik malzemelerin lehimlenebilirlikleri iyi olduklarından lehimleme de kolay ve güvenli olabilmektedir. Dolayısı ile lehimlemenin yapılabilmesi için bd ve malzeme bacaklarının  yağlı ve oksitli olmaması gerekir. İşte bunun için Flux denen her iki yüzeyi aktif hale getiren ve lehin telinin içinde sıcakta eriyen bir madde vardır. Eskiden bd ler ve özellikle elektronik malzemelerin lehimlenebilirlikleri iyi olmadığı için daha aktif  flux içeren lehim telleri kullanılırdı. Bu şekilde yapılan lehimlerin fluxlarının lehimlemeden sonra temizlenmesi gerekirdi. Şimdi ise fazla aktif olmayan lehim telleri kullanıldığından temizleme pek gerekmemektedir. Hatta temizleme gektirmeyen (no clean) lehim telleri kullanıldığında teknik olarak temizleme gerekmez ama estetik açıdan durum farklı olabilir. Temizleme için İzopropil Alkol (İPA) kullanılır. Piyasada bu konu iyi bilinmediği için İPA bulmak biraz zor olabilir. Bunun yerine Etil Alkol kullanılabilir. Kötü tamircilerin alışkanlık haline getirdikleri Selülozik Tiner kullanılmaz. Çünkü tiner inceltici demektir. Halbuki biz flux ı uzaklaştırmak istiyoruz. Bunun için de bulaşık yıkar gibi  flux ı alkolle eritip yıkayıp akıtmamız (bd den uzaklaştırmamız) gerekmektedir.

 

LEHİMLEME

 

Lehimleme yaptıktan sonra lehimin donmasına kadar malzemenin bd de kıpırdamadan durmasını sağlayacak şekilde ya bacağını alttan kıvırarak veya bir şekilde bastırarak kıpırdamasını önlemeliyiz. Havya sıcaklığının yukarıda belirtilen değere ulaştığından emin olduktan sonra havya ucunu ıslak bır süngerde sildikten sonra tel lehimi kısa bir süre havya ucuna dokundurarak havya ucunda çok az bir lehim olması sağlanır. Bu şekilde havya ucunun lehimlenecek yeri ısıtması sağlanır. Aksi halde lehim yapılacak yeri ısıtamazsınız. Çünkü temas noktası çok küçük olur ve ısı yayılmaz. Şimdi havya ucu bd ye ve malzeme ayağına değecek şekilde bir süre tutulur. Isınma sağlanınca tel lehim ısınan bd ye ve malzeme ayağına yeterince lehim eriyene kadar tutulur(havya ucuna tel lehim kesinlikle dokundurulmaz). Lehim teli geri alınır havya bir süre daha tutulduktan sonra geri alınır. Havyanın değdirilmesi ve geri alınması arasında geçen süre lehimleme süresidir ve kesinlikle 3sn’yi geçmemelidir. Eğer az lehim yapılmış ise bu sıra aynen takip edilir. Lehimlemede en önemli unsur lehim içindeki flux ın lehimlenecek olan alana yayılmasını sağlamaktır. Bunun nekadar önemli olduğunu şöyle anlayabilirsiniz; havyanızın ucuna bir miktar lehim verin ve havyanızı masanın üstüne silkeleyin sonra tekrar havyanızın ucuna alın. Böylece flux sız bir lehiminiz olur. Bununla lehim yapmaya çalışın.Yapmadığınızı göreceksiniz. Demek ki lehim yapmada en önemli meziyet tel lehimin içindeki flux ın lehimleme sırasında lehimlenecek alanda lehimden önce yayılmasını sağlamaktır. Eğer yukarıda bahsedilen şekilde lehimleme yaparsanız bunu sağlarsınız. Lehimlemeden sonra kazara malzeme sallanır da soğuk lehim oluşursa lehimleme işlemini çok az lehim vererek yapabilirsiniz. Az bir flux lehimin düzelmesi için yeterli olacaktır.

İYİ BİR LEHİM NASIL OLMALIDIR?

 

Öncelikle usulüne uygun bir lehime yapıldığında lehim kalitesinden şüphe edilmez. Bir su bardağına su konulduğunda kenarlarda suyun yukarı kalktını görürsünüz. Bu ıslanmadır. Eğer aynı bardağın içine cıva koyarsanız cıvanın bardağın kenarlarında aşağı doğru büküldüğünü görürsünüz. Bu da ıslanmamadır. Lehimlenebilirliği iyi olan bir malzeme usulüne uygun lehimlendiğinde lehim malzemeyi sarar. Bu da ıslanmadır. Dolayısı ile iyi bir lehim malzemeyi sarmalı ve yayılmalıdır(bkz. Şekil1.1). Yani lehimin malzeme ile yaptığı açı küçük olmalıdır.(bkz. Sekil1.2)

   

Eğer lehimlenebilirliği iyi olmayan bir malzeme kullanılmış veya usulüne uygun lehimleme yapılmamış ise lehim yayılmamış ve malzeme ile daha geniş bir açı yapmış olur(bkz.Şekil2.1). Bu da hatalı lehimdir(bkz. Şekil2.2).

   

Diğer taraftan lehimin iyi bir lehim olup olmadığı direnci ölçülerek anlaşılmaz. Kaldı ki küçük direnç de multimetre ile ölçülemez. Burada bahsedilen lehimleme işlemi herhangibir lehimleme işlemi için de geçerlidir. Yani bir kablonun lehimlenme işlemi de aynı olup görünümü de aynıdır. Daha büyük malzemelerin lehimleme işlemi de aynıdır fakat daha fazla ısı gücü yani daha güçlü havya gerekir.

 

KORUNMA

 

Kurşun sağlığa zararlı olduğundan tel lehim ağıza konulmamalı, lehim buharı solunmamalı ve flux buharı mümkün olduğu kadar solunmamalıdır. Uzun süreli lehimlemelerde küçük bir fan kullanılmalı, eğer çok daha uzun süreli lehimleme yapılıyorsa davlumbaz ve baca sistemi kullanılmalıdır.

Hizmetler ve Yetenekler

Hizmet verilen sektörler

Belit Elektronik kuruluşundan bu yana yaptığı kablo montajları, kablo formaları, elektromekanik montajlar aşağida belirtilen sektörlerden çok sayıda müşteriyle çalışmaktadir.Daha fazlası